PRZYGOTOWANIA DO SNU ZIMOWEGO

Ponieważ ostatnio mówiliśmy o jesieni, o przygotowywaniu się zwierząt do zimy, pojawił się temat: sen zimowy.

Powiedzieliśmy sobie, że niektóre zwierzęta zasypiają by łatwiej przetrwać mróz, a także ten czas kiedy brakuje im pożywienia (np. owadożerne nietoperze nie miałyby co jeść).

Opowiedzieliśmy o niedźwiedziach, które przygotowują sobie na zimę legowisko nazywane gawrą (często jest to jaskinia). Tworzą posłanie z liści i suchych gałęzi. Dużo jedzą i robią się coraz grubsze. Zmagazynowany tłuszczyk jest ich „zimową spiżarnią”. Sen misia trwa od listopada do końca marca. Temperatura ich ciała obniża się i serce bije wolniej. Staś i Antoś wzajemnie wsłuchiwali się w bicie ich własnych serdeuszek. Stwierdzili, że stukają bardzo szybko. Potem wolno mówili puk, puk, puk... naśladując spokojne bicie serca śpiącego niedźwiedzia. Powiedzieliśmy sobie, że taki miś jest bardzo niebezpieczny jak się nagle zbudzi! Obrazuje to znana piosenka:

Stary niedźwiedź mocno śpi, stary niedźwiedź mocno śpi,
my się go boimy, na palcach chodzimy,
jak się zbudzi to nas zje, jak się zbudzi, to nas zje.
Pierwsza godzina niedźwiedź śpi,
druga godzina niedźwiedź chrapie.
Trzecia godzina niedźwiedź łapie!

Drugim zwierzęciem, o którym mówiliśmy to borsuk - zwierzę mieszkające w norce, zimą zapada w niezbyt głęboki sen zimowy. Może on być łatwo przerwany ponieważ borsuk śpi bardzo czujnie. Kiedy nastaje odwilż zwierzę to szybko budzi się ze snu i wychodzi na zewnątrz.

Jeże (parami!!! samiec i samiczka) chowają się do wspólnej nory zagrzebując w suche listki i zasypiają na 5 miesięcy. :-)

Ślimaki najczęściej zagrzebują się w ziemi, chowają w krzakach lub w wąskich szczelinach w murze. Znany ślimak winniczek wygrzebuje w ziemi otwór tak, aby zmieściła się w nim muszla skierowana otworem ku górze. Gdy już się tak ułoży chowa ciało do skorupy, a wejście zakleja śluzem (który twardnieje pod wpływem powietrza) pozostawiając tylko mały otwór do oddychania. Potem wchodzi w głąb muszli i robi drugą, trzecią, czwartą ściankę z twardniejącego śluzu. Ślimak zapada w sen zimowy nawet na 6 miesięcy.

Nietoperze (latające ssaki) jesienią wybierają sobie kryjówkę w jaskiniach, w szczelinach skalnych, w dziuplach, na strychach. Zasypiają przyczepione łapami do sufitu, ze zwisającą do dołu głową.

Żaby, jaszczurki i gady z nadejściem mrozów wygrzebują w mule lub w ziemi niewielką jamę, w której przesypiają zimę. Ich oddech staje się wtedy rzadszy, a serce bije coraz wolniej i przechodzą w stan odrętwienia zimowego. Ciekawa jest żaba północna, która niemal całkowicie zamarza. ( http://pl.youtube.com/watch?v=Fjr3A_kfspM )

Przy okazji tematu zapadania zwierząt w sen zimowy, opowiedziałam im kilka ciekawostek (choć niekoniecznie jesiennych :-) ). Jedynymi ptakami, które posiadają zdolność hibernacji są owadożerne jerzyki, często mylone z jaskółkami. Gdy wychowują młode i brakuje pokarmu, lecą kilkaset kilometrów dalej by się najeść. W tym czasie młode wpadają w stan odrętwienia i czekają kilka dni na rodziców. Innym niesamowitym przykładem są lemury, które w porze suchej i gdy brakuje pożywienia - hibernują. :-) Również nietoperze (latem) potrafią obniżyć swoją temperaturę ciała z 40 stopni do 10!

Oczywiście wszystkie te zwierzątka obejrzeliśmy w atlasach, Staś opowiedział gdzie leży Madagaskar - ojczyzna lemurów.
Narysowaliśmy i opisaliśmy co się da. :-)

Zauważyliśmy również odmienną pisownie jeża i jerzyka, choć tak podobnie brzmią.

Na koniec opowiedzieliśmy o mrówkach, które na zimę schodzą w głąb mrowiska. Zajecia nasze zakończyliśmy "ziemniaczano - patyczkową" plastyką. Tytuł pracy: "Mrówki szykują się do zimy". :-)